Veranderingen in de Sovjetunie

De Nobelprijs voor de Vrede gaat dit jaar naar de president van de Sovjetunie, Michail Gorbatsjov. Hij krijgt deze prijs omdat hij gezorgd heeft voor grote veranderingen tussen Oost en West.

Door zijn persoonlijke inspanningen staan de twee machtsblokken niet meer dreigend tegenover elkaar. Gorbatsjov begon te onderhandelen en sprak over samenwerking. De resultaten zijn bekend. Oude Europese landen, zoals Polen, Tsjecho-Slowakije, Hongarije en Oost-Duitsland, hebben hun vrijheid terug. Zij bepalen nu zelf hun toekomst.

Dit heeft ook te maken met het verdwijnen van de bewapeningswedloop. De bewapeningswedloop duurde bijna een halve eeuw. Onderhandelingen hebben ervoor gezorgd dat er nu veel minder wapens zijn.

(Voorzitter Nobelcomité, 1990)

Vraag 1:
Om welke twee redenen kreeg Gorbatsjov de Nobelprijs voor de Vrede?
1    Omdat hij de bewapeningswedloop beëindigde.
2    Omdat hij Europese landen zelfstandig maakte.
3    Omdat hij over vrede onderhandelde met het Westblok.
4    Omdat hij voor een wapenstilstand zorgde in de Koude Oorlog.



Gorbatsjov schreef over zijn ideeën in zijn boek 'perestrojka'. Dit woord betekent letterlijk verbouwing. Hij vond dat iedereen beter en harder moest werken. Ook wilde hij dat corruptie, drankmisbruik en arbeidsverzuim moesten verdwijnen. En hij vond dat de burgers openlijk hun mening moesten geven. Dat alles zou leiden tot verbeteringen op het werk en in het bestuur van het land.

Vraag 2:
Gorbatsjov wilde een perestrojka, een verandering in het communisme.
a  Welke drie dingen moesten volgens Gorbatsjov veranderen?
b  Wat kregen de burgers hiervoor terug?


Zo gaat het niet langer
In de planeconomie worden producten van slechte kwaliteit gemaakt, die verkocht worden voor vaste prijzen. Harde werkers verdienen evenveel als luilakken. We kunnen op deze manier niet langer doorgaan. Prijzen van producten moeten gebaseerd worden op vraag en aanbod en goede arbeiders moeten meer geld gaan verdienen.

(Uit het boek Perestrojka)

Vraag 3:
Welke twee nadelen had de planeconomie volgens Gorbatsjov?
1. de harde werkers verdienen teveel
2. de prijzen staan vast
3. er worden slechte producten gemaakt
4. luilakken moeten meer geld verdienen


De ideeën van Gorbatsjov zorgden in 1989 voor veranderingen in de Sovjetunie en in andere Oostbloklanden zoals Polen en Hongarije. Ook de Oost-Duitse bevolking wilde meer vrijheid. Maar de regering onder leiding van Honecker wees iedere verandering af.

In mei 1989 opende Hongarije zijn grenzen met Oostenrijk. Veel Oost-Duitsers vluchtten nu via Hongarije naar West-Duitsland. In de grote steden demonstreerden Oost-Duitsers massaal voor vrije verkiezingen. De regering Honecker kreeg geen steun meer van Gorbatsjov.



Vraag 4:
Welk land zorgde als eerste voor een gat in het IJzeren Gordijn?
A    Hongarije
B    Oost-Duitsland
C    Oostenrijk
D    Polen


Toen het in de DDR onrustig bleef, besloot de regering de reisregeling naar het Westen te versoepelen. Op 9 november 1989 gingen de Oost-Duitse grenzen open. Dezelfde avond nog begon men met het afbreken van de Berlijnse Muur.



Op de voorpagina van de krant staat:
"De Muur is weg. Berlijn is weer Berlijn."

Vraag 5:
Wat wordt bedoeld met de zin 'Berlijn is weer Berlijn'?
A   Berlijn heeft zijn oude naam terug gekregen.
B   Berlijn is weer één stad.
c   De DDR geeft Oost-Berlijn aan het westen.
D   De Verenigde Staten zijn nu ook de baas in Oost-Berlijn.


Wie nam het besluit?
Op 9 november 1989 om zes uur 's avonds gaf Günter Schabowski, de woordvoerder van de Oost-Duitse Communistische Partij, een persconferentie. Deze persconferentie werd rechtstreeks op televisie uitgezonden.

Schabowski kondigde aan, dat de DDR had besloten dat de Oost-Duitsers via grensovergangen naar het Westen konden reizen. Toen hem werd gevraagd wanneer dit zou gebeuren, antwoordde Schabowski: 'Met onmiddellijke ingang.'

Daarop stroomden de Oost-Berlijners naar de grensposten en eisten toegang tot het Westen. De grenswachten dachten dat dit een regeringsbesluit was en openden de doorgangen.

Vraag 6:
Zoek op internet uit, wat er met Günter Schabowski is gebeurd toen Oost- en West-Duitsland weer één land waren geworden.


Foto's met vragen

vraag 1
vraag 2
vraag 3
vraag 4