Menu:

IJstijd

Duizenden jaren geleden kon het in ons land ijskoud zijn. Soms was ons land zelfs bedekt met ijs. We noemen dat een ijstijd. Er leefden hier mammoeten en rendieren. Ze maakten lange tochten op zoek naar eten. Ook de mensen maakten lange tochten naar plekken waar deze dieren langskwamen.


 mammoet

1. Bedenk waarom de mensen lange tochten maakten naar plekken waar mammoeten en rendieren langskwamen.


Hardenberg en omgeving waren ook bedekt met sneeuw en ijs. Maar zo’n 10.000 jaar geleden werd het langzaamaan warmer. Het was nog wel 9 maanden per jaar koud, en de sneeuw en het ijs waren nog niet helemaal verdwenen. De grond bleef vrijwel het hele jaar bevroren. Er konden nog steeds bijna geen planten en bomen groeien. Er groeide vooral mos. Zo’n landschap noemen we een toendra.


 toendra

2. Er bestaan nog steeds toendra's. Klik op het kaartje en schrijf daarna de letters op van de plekken, waar tegenwoordig nog toendra's te vinden zijn.


In de zomer kwamen rendieren en ganzen naar de toendra om daar hun buik vol te eten met het zachte mos. Er kwamen ook mensen naar Hardenberg. Zij joegen op de ganzen en de rendieren. Deze rendierjagers waren heel anders dan wij. Ze hadden bijna niets. Hun kleren maakten ze van de vellen van de dieren. Hun messen en gereedschap maakten ze van de botten en geweien van de rendieren. Maar ook van stenen die ze onderweg vonden. Daarom wordt de tijd waarin deze mensen leefden Steentijd genoemd.


 rendier

3. Hieronder staat zes begrippen:
tent, veel bezittingen, dorp, rondtrekken, boerderij, stenen messen.
Welke begrippen horen bij de rendierjagers?


De rendierjagers hadden geen huizen. Daar hadden ze niets aan, omdat ze altijd achter de rendieren aanliepen. Als ze in juni in de buurt van Hardenberg aankwamen, bouwden ze hutjes van takken en riet. Als het in augustus al weer begon te sneeuwen en te vriezen, trokken de rendieren en ganzen naar het zuiden. En dan gingen de mensen ook weer terug, de dieren achterna.

We weten eigenlijk heel weinig over de rendierjagers. Dat komt omdat de mensen niet konden lezen en schrijven en ze dus geen geschreven verhalen hebben achtergelaten.


 rendierjagers

4. De rendierjagers die in de omgeving van Hardenberg woonden kwamen uit het:
A. noorden
B. oosten
C. zuiden
D. westen
5.

De rendierjagers konden niet lezen of schrijven. Probeer erachter te komen hoe we de periode in de geschiedenis noemen, toen de mensen nog niet konden lezen en schrijven. Je kunt bijvoorbeeld bij Google de trefwoorden geen geschreven bronnen invullen.

Schrijf dat zo op: De periode waarin de mensen nog niet konden lezen en schrijven noemen we de ......................


Toch is het zeker, dat ongeveer 8000 jaar geleden rendierjagers in de omgeving van Hardenberg woonden. Dat weten we omdat in 1975 Willem Timmerman, een boer uit Mariënberg, op zijn land sporen van brandkuilen ontdekte. In die brandkuilen hadden de rendierjagers vuren gestookt. Ook werden er graven uit de steentijd gevonden. Verder vonden Willem Timmerman en zijn zoon Lucas kommen, messen en pijlpunten.


 urnen uit Mariënberg

6.

In Mariënberg zijn brandkuilen gevonden waar rendierjagers vuren hebben gestookt.

Klik op het vuur hiernaast en beantwoord de vraag.


Toen het na de ijstijd warmer werd, groeide ons land vol met bossen. De rendieren trokken weg naar koudere streken. Zij maakten plaats voor andere dieren. In de bossen was allerlei voedsel te vinden dat de mensen verzamelden. De mensen die toen in ons land woonden noem je jagers-verzamelaars.